چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : بايد پنجاه تازيانه به اين مرد بزنند و استغفار نيز بنمايد . راوى گفت : اگر اين كنيز مولايش را عفو كند ، چه ؟ امام عليه السلام فرمود : اگر عفو قبل از مرافعه‌ى به حاكم باشد ، تازيانه نمىخورد . مستفاد از روايت ، بىاثر بودن عفو بعد از مراجعه به حاكم است . دلالت روايتِ قبل صريح منطوقى بود ؛ ليكن اين روايت دلالت مفهومى دارد . امّا به علّت ضعف سند ، نمىتوان به هيچ كدام فتوا داد و قائل به تفصيل شد . مستند شيخ طوسى و شيخ صدوق رحمهما الله وبإسناده عن يونس بن عبدالرّحمن ، عن العلاء ، عن محمّد بن مسلم ، قال سألته عن الرّجل يقذف امرأته ، قال : يجلد ، قلت : أرأيت إن عفت عنه قال : لا ولا كرامة . « 1 » فقه الحديث : در اين صحيحه ، محمّد بن مسلم از امام عليه السلام مىپرسد : مردى زنش را قذف كرد ، چه حكمى دارد ؟ امام عليه السلام فرمود : او را حدّ مىزنند . گفت : اگر زنش او را عفو كند ؟ فرمود : نه ، و كرامتى نيست . هر چند روايت مضمره است ، امّا مضمر آن محمّد بن مسلم است كه با جلالت و شأنى كه دارد ، از غير امام عليه السلام سوال نمىكند ؛ لذا ، اضمار در مثل زرارة و محمّد بن مسلم ضربه‌اى به اعتبار روايت وارد نمىكند . بيان امام عليه السلام كه فرمود : در قذف همسر توسّط شوهر ، او را حدّ مىزنند ، با توجّه به حكم قرآن در مورد سقوط حدّ قذف به لعان مرد ، اجراى اين حدّ در صورتى است كه مرد لعان نكند . از گفته‌ى امام عليه السلام كه فرمود : « لا ولا كرامة » شيخ طوسى « 2 » و صدوق رحمهما الله « 3 » استفاده كرده‌اند : در مورد زوجه ، اصلًا عفوى وجود ندارد . « لا » اوّل مقدّمه است براى « لا » دوّم ؛

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 455 ، باب 20 از ابواب حدّ قذف ، ح 4 . ( 2 ) . التهذيب ، ج 10 ، ص 80 ؛ الاستبصار ، ج 4 ، ص 232 . ( 3 ) . المقنع ، ص 442 .